معادن سبز؛ نوآوری‌های پنهان

صنایع و معادن: نوآوری‌های سبز در معادن، از کربن‌زدایی تا بازیافت منابع، در سال 2025 به کلید پایداری صنعت معدن تبدیل شده‌اند. گزارش PwC (2025) بازار جهانی معدن سبز را 18.53 میلیارد دلار برآورد کرد، با رشد 7.5 درصد. این نوآوری‌ها، انتشار کربن را کاهش می‌دهند و منابع را بازیافت می‌کنند. در ایران، چالش‌های زیست‌محیطی و تحریم‌ها، پذیرش را کند کرده‌اند، اما کشورهای پیشرو الگوهایی ارائه می‌دهند.
پیشگامان سبز: استرالیا و کانادا در خط مقدم
استرالیا، با 1.2 میلیون تن تولید طلا در 2024، در کربن‌زدایی پیشتاز است. شرکت BHP با فناوری‌های بیولیچینگ، انتشار کربن را 25 درصد کاهش داده است. کانادا، با 425 گیگاوات ظرفیت تجدیدپذیر، از AI برای بهینه‌سازی استخراج استفاده می‌کند. این کشور، با بازیافت 35 درصد منابع معدنی، هزینه‌ها را 15 درصد کم کرده است. سوئد، با مدل‌های اقتصاد چرخشی، 40 درصد مواد معدنی را بازیافت می‌کند و انتشار را 30 درصد پایین آورده است.
کربن‌زدایی: فناوری‌های نوین در دل معادن
کربن‌زدایی، هسته نوآوری‌های سبز است. فناوری‌های جذب کربن (CCS) در پروژه‌های نروژ، 4 میلیون تن CO2 را سالانه ذخیره می‌کنند. بازیافت آب در سیستم‌های بسته، مصرف را 50 درصد کاهش داده است. بیولیچینگ، با استفاده از باکتری‌ها، استخراج را بدون مواد شیمیایی انجام می‌دهد و آلودگی را 70 درصد کم می‌کند. گزارش Nature (2025) نشان می‌دهد این فناوری‌ها، انتشار کربن معادن را 20 درصد پایین آورده‌اند.
بازیافت منابع: چرخه‌ای نو در استخراج
بازیافت، ستون دوم نوآوری‌های سبز است. در اروپا، پروژه‌های Urban Mining، 40 درصد مواد معدنی را از زباله‌های الکترونیکی بازیافت می‌کنند. فناوری‌های H2 Green Steel، فولاد بدون کربن از بازیافت تولید می‌کنند. گزارش Precedence Research (2025) بازار بازیافت معدنی را 18.53 میلیارد دلار برآورد کرد، با رشد 7.5 درصد.
ایران: چالش‌های سبز در معادن
ایران با 7 درصد ذخایر معدنی جهان، در 2025 با چالش‌های زیست‌محیطی مواجه است. گزارش Clingendael (2025) از آلودگی 30 درصد منابع آبی معادن خبر می‌دهد. تحریم‌ها، فناوری‌های سبز را 40 درصد محدود کرده‌اند. تولید مس سرچشمه، با هدررفت 13 درصد انرژی، پایداری را تهدید می‌کند. خشکسالی، استخراج را 20 درصد کاهش داده است.
چشم‌انداز: سبز یا خاکستری؟
با سرمایه‌گذاری 500 میلیون دلاری در بیولیچینگ و CCS، ایران می‌تواند انتشار کربن را 25 درصد کم کند. الگوی کانادا، با تمرکز بر AI، می‌تواند بهره‌وری را 30 درصد افزایش دهد. بدون اقدام، معادن ایران در تنگنای آلودگی و تحریم می‌مانند، اما نوآوری‌های سبز، افق تازه‌ای می‌گشایند.