زنجیرههای نامرئی؛ بلاکچین و اینترنت اشیاء در زنجیره تامین صنایع ایران
صنایع و معادن: زنجیره تامین دیجیتال، با ادغام بلاکچین و اینترنت اشیاء، اکنون به نیروی محرکه شفافیت و کاهش هزینه در صنایع تبدیل شده است. گزارش موسسه پیشینه تحقیقات، بازار بلاکچین در تامین را 1.26 میلیارد دلار برآورد کرد، با رشد 43.58 درصد تا 2030. این فناوریها، تقلب را کاهش میدهند و کارایی را افزایش میدهند. در ایران، چالشهای تحریم و زیرساخت، پذیرش را کند کرده، اما مقایسه با آلمان و چین، الگوهایی ارائه میدهد.
آلمان: شفافیت در قلب صنعت
آلمان با سیاست تحول انرژی، زنجیره تامین را دیجیتال کرده است. گزارش موسسه دلویت نشان میدهد اینترنت اشیاء در کارخانههای بی ام دبلیو، نظارت بلادرنگ را بیست و پنج درصد بهبود بخشیده است. بلاکچین، قراردادهای هوشمند را برای تامینکنندگان خودکار کرده و هزینهها را 15 درصد کاهش داده است. این کشور، با تمرکز بر دادههای بزرگ، شفافیت را در صنایع خودرو و شیمیایی به چهل درصد رسانده است.
چین: غول صنعتی با شبکههای هوشمند
چین تاکنون، 70 درصد عملیات را هوشمند کرده است. بلاکچین برای زنجیره تامین، تقلب را 35 درصد کم کرده و انتشار کربن را 25درصد پایین آورده است. گزارش موسسه پیشینه تحقیقات، بازار بلاکچین در چین را با نرخ رشد 61.8 درصد پیشبینی میکند. اینترنت اشیاء، با سنسورهای بلادرنگ، زمان تحویل را 25 درصد کاهش داده و اقتصاد را به سمت پایداری سوق داده است.
ایران: زنجیرههای شکسته در تحریم
ایران با تورم 48 درصد، تحول دیجیتال را کُند کرده است. گزارش موسسه آدکسین، چالشهای زیرساختی و تحریمها را برجسته میکند، که 60 درصد زنجیرهها را از اینترنت اشیاء محروم کرده است. بلاکچین در پتروشیمی، شفافیت را 20 درصد افزایش داده، اما کمبود زیرساخت، پذیرش را به 10 درصد محدود کرده است. نقشه زنجیره تامین پتروشیمی و فولاد ایران، با تمرکز بر خوراک اتیلن از خط لوله پارس جنوبی، نشان میدهد وابستگی به واردات 80 درصد مواد خام، هزینهها را 30 درصد بالا برده است. در فولاد، زنجیره از سنگ آهن تا ورق، با ناترازی انرژی، تولید را 20 درصد کاهش داده است.
چالشها: موانع در مسیر
تحریمها، دسترسی به فناوری را 40 درصد کاهش دادهاند. گزارش Frontiers از چالشهای امنیت سایبری و هزینههای بالا خبر میدهد. در ایران، هزینه پیادهسازی 30 درصد بالاتر از جهانی است. کمبود نیروی متخصص، با مهاجرت 65 هزار نفر سالانه، نوآوری را تهدید میکند.
نقشه تعاملی: پتروشیمی و فولاد در ایران
نقشه تعاملی زنجیره تامین پتروشیمی، از گاز طبیعی پارس جنوبی به محصولات پایه مانند اتیلن، نشان میدهد ظرفیت 92 میلیون تن، اما ناقصبودن زنجیره پاییندست، ارزش افزوده را محدود کرده است. در فولاد، از معدن گل گهر به ورق مبارکه، نقشه تعاملی، ناترازی انرژی را برجسته میکند، با تولید 30 میلیون تن، اما وابستگی به واردات تجهیزات، هزینهها را 15 درصد افزایش داده است. بلاکچین میتواند این زنجیره را شفاف کند، اینترنت اشیاء نظارت را بهبود بخشد.
چشمانداز: اتصال یا انزوا
با سرمایهگذاری 20 میلیارد دلاری در اینترنت اشیاء و بلاکچین، ایران میتواند بهرهوری را 25 درصد افزایش دهد. الگوی چین، الهامبخش است. بدون اقدام، زنجیرهها شکسته میمانند.
